Kunststoffen en verpakkingen

KUNSTSTOFFEN lijken ideaal, maar helaas worden bij de samenstelling vaak veel giftige chemicaliën gebruikt, al is dat niet nodig.
Ook worden kunststoffen (en andere verpakkingsmaterialen) vaak veel te overvloedig gebruikt - wat onnodige milieubelasting geeft.
Kunststoffen kunnen tegenwoordig uit plantaardige materialen en/of zonder gifstoffen geproduceerd worden. De goede wil daartoe ontbreekt echter.

Zo kunnen afsluitdoppen/deksels van potjes en flessen, en plastic verpakkingen Bisphenol_A afgeven - zeker als het glas niet rechtopstaand bewaard wordt. Bij het kokend afvullen van potjes komt de stof semicarbazide (SEM) vrij, in vrij geringe mate, maar de EU adviseert om andere dekselafsluitingen te gebruiken.
Hieronder worden een aantal schadelijke stoffen in kunststoffen besproken.

GLAS is de meest perfecte verpakking voor vloeibare voedingsmiddelen, was het niet zo zwaar.
BLIK is slecht, ALUMINIUM al helemaal !! (zie hier voor uitleg over aluminium, en een verhandeling van de EFSA, waaruit blijkt dat een aanzienlijk deel van de bevolking teveel aluminium binnenkrijgt)
Er komen teveel metaalionen in de inhoud - dat geldt niet alleen voor frisdrank, maar ook producten die verpakt zijn in aluminium folie. BAKKEN en BRADEN in deze folie is gevaarlijk !
Of plastic coating in blikken beter beter is dan 'puur' blik, is maar de vraag (zie beneden).

De productie van aluminium is mens en milieu-onvriendelijk. De winning en omzetting van Bauxiet gaat ten koste van natuurgebied, kost zeer veel energie en brengt een aantal schadelijke stoffen in het milieu. In bijv. Suriname is dit een groot probleem - in combinatie met andere ongecontroleerde houtkap.

Het aluminiumverpakkingsafval blijft als dikke laag achter in de afvalverbrandingsovens, zwaar vervuild met dioxines en andere stoffen, en kan niet meer gifvrij recycled worden. Afvalscheiding m.b.v. magneten werkt niet bij aluminium, en, al zijn er andere methoden, de beste oplossing (naast helemaal stoppen met blikjes) ligt in statiegeld invoeren !

In plastics worden daarnaast vele andere HULPSTOFFEN gebruikt die potentieel schadelijk zijn.
De samenstelling van het plastic is het geheim van de fabrikant.
Of, en hoeveel, schadelijke chemicaliën gebruikt worden, en welke maskeringstoffen, die detectie moeilijk maken ?
Bij de 'links' is meer informatie hierover te vinden, een opvallend commentaar is hier te vinden.

Zogenaamde 'tweecomponenten' verpakkingen ( bijv. melkkartonnen) zijn verlijmd met epoxyharsen, poly-urethanen (die koolwaterstoffen, esters en ketonen bevatten).
Het meeste zorg baren de 'Primaire Aromatische Aminen', die kankerverwekkend zijn. Onderzoek daarnaar liet grote verschillen in de migratie naar de inhoud zien (in Denemarken werd viervoudige overschrijding van de limiet (20 ug._kilo) gemeten, in Nederlands onderzoek maximaal twee maal).

Dit zogenaamde 'migratieonderzoek' kan op verschillende manieren uitgevoerd worden:
- de EU gebruikt een gestandaardiseerde stof in nieuwe verpakking. Nadeel daarvan is, dat het niet de reële totaalmigratie laat zien: in drinken en voedsel zitten véle stoffen, die reactief kunnen zijn met de verpakking, de lijmstof gaat na verloop van tijd éxtra reageren met de plastic folie, de pakken kunnen ruw behandeld zijn, op het pak zit vaak ook nog een afsluitstrook met (slechter geïsoleerde) lijm, of andere kunststof, statiegeldflessen zijn met loog en hitte* gesteriliseerd, waardoor de migratie sterk verhoogd wordt.
Naarmate het verpakkingsmateriaal langer de kans krijgt om lijmstoffen uit te dampen (enkele maanden !), vermindert de latere afgifte van aromatische aminen. Het is niet aan te nemen dat de gemiddelde verpakkingenproducent zo'n groot magazijn heeft, dat hij zijn productie van 4 maanden kan opslaan...

- Greenpeace doet zo'n onderzoek anders: de verpakking wordt vermalen, waarna er een standaardstof op los gelaten wordt. Dit ontvangt veel kritiek van de kunststofindustrie, de gevonden migratie is immers veel hoger. Toch wordt ook hier niet de échte inhoudstof gebruikt (in het boven vermelde Deense onderzoek werd dat wèl gedaan !).

- Onderzoek naar toegenomen migratie door het steriliseren en hergebruiken van statiegeldflessen moet ik nog tegenkomen(vooral melkflessen kunnen in principe Bisphenol-A afgeven). Helaas is melk in GLAZEN flessen nauwelijks meer verkrijgbaar. Zelf vind ik ´uit karton´ beter smaken dan uit n plastic fles - die heeft zo'n typisch plastic-smaakje... en die smaakjes (en geuren) komen door afgifte van de inhoudstoffen van de kunststof.

FTALATEN: onvruchtbaarheid, dik worden en kanker

WEEKMAKERS in het plastic hebben een aangetoond hormonale en mutagene werking (maar niet alle weekmakers zijn even schadelijk). De OFFICIELE VOORLICHTING OVER WEEKMAKERS IN NEDERLAND IS STERK AFWIJKEND VAN BEVINDINGEN IN DE USA.
Amerikaans onderzoek toonde de opeenstapeling van weekmakers in het menselijk lichaam. De grootste dosis wordt opgenomen via de HUID, is de aanname.
SCOOBIEDOO touwtjes bevatten tot 60% weekmaker. Net zoals allerlei ander kunststof speelgoed... (heel extreem in kneedbare spullen zoals DAS klei, 'slijm', kneedgum).
Maar van overheidswege wordt geruststellend medegedeeld, dat je 't alleen niet in de MOND moet stoppen.
Gelukkig is onlangs zacht PVC speelgoed voor baby's verboden, maar dat is maar een eerste stapje...

Kunststof SCHOEISEL geeft continu ftalaten af door de huid.
Onlangs was een Amerikaans onderzoek in het nieuws, waaruit bleek, dat het dragen van kunststof sandalen de vruchtbaarheid van mannen meetbaar jaarlijks verminderde (alweer door die ftalaten)....
Greenpeace vestigde de aandacht op t-shirts met kunststof opdruk, zoals van Disney figuren, die hetzelfde doen...
De schadelijke stoffen lekken extra sterk uit kunststof, dat óóit verhit is geweest met kokende substanties (bijv. bij sterilisatie of afvullen).

In MOEDERMELK zijn de ftalaatgehaltes 20 x zo hoog als 20 jaar geleden.
Ftalaten hebben een hormonale werking, en zouden wel eens een belangrijke rol kunnen spelen bij DIK WORDEN.
Volgens de nieuwste inzichten kunnen ftalaten de verklaring vormen voor het deels onverklaarbare* dikker worden van de mensen in de Westerse wereld.
  * factoren als minder beweging en teveel eiwit, vet en suiker kunnen maar deels verantwoordelijk zijn voor die enorme toename - ergonomisch bekeken.

Berucht zijn de ftalaten: butyl benzyl phthalaat (BBP), di-n-butyl phthalaat (DBP) en diphenyl phthalaat (DPP), die vrijkomen uit plastic en gecoate kartonnen verpakkingen. Des te dikker en weker het plastic, des te erger.
De norm voor plastic folie is 0,5 % ftalaten. Deze zijn nauwelijks afbreekbaar in het milieu, en zullen (net als DDT) generaties lang effect hebben.

Met andere ftalaten, zoals Diethylphthalaat, valt het wel mee, schijnt het... (de EU heeft onlangs besloten een aantal ftalaten te verbieden) ...alternatieven zijn nog niet of nauwelijks op schadelijkheid onderzocht
Ooit verhit plastic lekt véél sterker ftalaten en andere gifstoffen (magnetronschalen, gesteriliseerde babyflesjes, waterhouders etc).

MELK is eigenlijk niet meer in andere verpakking te krijgen.
In MARGARINE(KUIPJES) en PLASTIC FLESSEN worden concentraties tot 45 mg BBP / kilo gemeten,
in VOORVERPAKT VOEDSEL en MELKKARTONNEN tot 0,5 mg.
Deze info is niet op het etiket terug te vinden...

Zacht PVC en plastic folie zijn bekende FTALATEN- LEKKERS (je ruikt en proeft ze).
De slechte Ftalaten zijn bekend, en er gebeurt VEEL TE WEINIG om dit soort producten een halt toe te roepen !
Sterker nog: bij officiële bekendmakingen in Nederland over dit soort stoffen in kinderspeelgoed, zoals bij 'Scoobie-doe touwtjes', wordt de huiddoordringende eigenschap van ftalaten ontkend !!!

BISPHENOL A: nog erger dan ftalaten

Ter vergelijking: BPA (Bisphenol-A (in cache)), een stof die vrijkomt uit de plastic coating van blikken, uit carbonaatflessen (melk, frisdrank), en uit de coating van potdeksels, is in werking minder sterk dan BBP, hiervoor is in Amerika een grenswaarde vastgesteld, van 3 mg / kilo In de praktijk wordt daar gemiddeld 0,5 mg aangetroffen.
Daarentegen is in Europa in de HELFT van onlangs onderzochte blikgroenten bijna 30 keer de hoeveelheid BPA aangetroffen, die volgens EU instanties (die andere grenswaarden promoten) kankerverwekkend is.
Naarmate BPA meer onderzocht wordt, komen meer slechte effecten aan het licht, zoals op de hersenen: zie JAMA 0908, hier, hier, hier, hier en hier.

In bijna alle plastic flessen en voedingsverpakkingen zit BPA.
Het nieuwste onderzoek naar Bisphenol-A (BPA) laat een ingrijpende invloed op de vruchtbaarheid en DNA reproductie zien (Bromer e.a. 2010, Benachour, Aris 2009).
Kunststoffen met deze stof blijken foetussen permanent schade te bezorgen.
Op de meeste plastic verpakkingen en plastic gecoate blikken zouden daarom de waarschuwingsboodschappen moeten staan:
NIET GEBRUIKEN TIJDENS ZWANGERSCHAP, DIT PRODUCT GEEFT GENETISCHE AFWIJKINGEN BIJ UW TOEKOMSTIGE KINDEREN, en DIT PRODUKT MAAKT U MOGELIJK ONVRUCHTBAAR.
In sommige landen is BPA in babyflesjes nu verboden, maar dat is een veel te kleine stap.

De Europese EFSA (voedsel en waren autoriteit) is altijd heel sussend geweest over BPA. Dat zegt genoeg ovder de betrouwbaarheid van deze organisatie, die onze veiligheid zou moeten garanderen.
Voor meer info, zie ook InfoNu.nl.

In PET verpakkingen zit geen BPA, zo wordt door de FSA gesteld. Duits onderzoek heeft echter uitgewezen, dat in PET een verrassend hoge hoeveelheid 'endocrine disruptors' - hormoonverstorende stoffen - zit (Discovery 2009).

FOSGEEN en CHLOOR

Polycarbonaat (PC) en Polyurethaan (PUR) worden meestal gemaakt m.b.v. het uiterst giftige Fosgeen en Chloor (al is er een alternatief ontwikkeld), bij PC wordt altijd Bisfenol-A gebruikt.
Daarnaast komen nog meerdere kankerverwekkende stoffen, zoals semicarbazide (in kleine potjes - bijv. babyvoeding - relatief méér aanwezig dan in grote potten).
De meeste stoffen blijven apart vaak ònder de schadelijkheidgrens, maar SAMEN ?
Alle FENOLverbindingen in plastics zijn zeer schadelijk (fenol, ftalaten en vinylchloride komen ook voor in vele lichaamsverzorgingsproducten).

ZWARE METALEN en ORGANOTIN

ANDERE SCHADELIJK STOFFEN IN PLASTICS zijn bijv. LOOD en KOPER (o.m. gebruikt als 'versteviger' in onze PVC waterleidingen, dachten we van loden waterleidingen af te zijn, mooi niet -> zie hieronder), conserveermiddelen, ORGANOTIN-verbindingen, zoals TBT, en CHLOOR, dat bij AFVALVERBRANDING (schadelijke) DIOXINES vormt. Deels worden die dioxines uit de rookgassen gefilterd, maar ze verdwijnen daardoor niet.... ze worden in cement in 'wateropen' zakken begraven* - gevolgen over duizend jaar onbekend.
Maar dioxaan zit ook in het vliegas (dat in snel slijtend asfalt verwerkt wordt), en een deel komt tóch via de schoorsteen in de lucht.
... de nieuwste ontwikkeling is, dat ook het schoorsteenfiltraat in asfalt en steentjes verwerkt wordt... (zie Cement)

Uit recent Nederlands onderzoek blijkt de funeste invloed van dioxines op kinderen (onderzoeken in Groningen, Amsterdam en Rotterdam bij ogenschijnlijk gezonde 9-12 jarigen, brengen aan het licht, dat deze gemiddeld een achterstand in hersenontwikkeling hebben van 3 jaar, bovendien heeft bijna 20% van de kinderen een extreem verminderde longfunctie). Kinderen zijn tot 40 keer zo gevoelig voor dioxines dan volwassenen !
Hieruit blijkt ook, dat de huidige, strenge, norm van 2 picogram dioxine/kilo nog lang niet streng genoeg is (G.Tusscher: Polluting nature in the Netherlands, Amsterdam, 2003).
Ook het verbranden van keukenzout (natriumchloride), een chloorverbinding, geeft dioxines !

NOG MEER...

Urethaan verbindingen zitten in veel kunststoffen en coatings verwerkt. Het grootste gevaar van Urethaanverbindingen is het uitdampen van kankerverwekkende isocyanaten.

Polystyreen verbindingen zitten in enorm veel producten verwerkt. Polystyreen heeft twee zeer giftige afbraakproducten: Styreen en Benzeen, die onder invloed van licht, en door verbranding, vrijkomen.

In voedselverpakkingen, interieurstoffen, tefalpannen, electronica en cosmetica worden PFC's (perfluorinated chemicals) gebruikt, waarvan het effect vergelijkbaar is met de ergste ftalaten, zie BBC 290109, en VU 2007, en Greenpeace.

PVC geeft bij verbranding - naast Dioxines - Furanen, Fosgeen en monomeer Vinylchloride, allen zeer giftig, - maar kan deze stoffen (en andere toevoegingen) ook uitdampen.

Ons WATERLEIDINGSTELSEL is van PVC (in Duitsland wordt minder schadelijk plastic gebruikt), dat monomeer vinylchloride (grenswaarde 0.01 mg/l), en veel andere toegevoegde stoffen lekt, zoals bis(2-ethylhexyl)maleaat, n-methyl cyclohexaan-n tertiair butyl catechol (reagerend met p-tert butylfenol en derivaten) en zware metalen (loodzouten of mono- and di-methyltin en octyltin).
Zeker als het leidingwater ZACHT is (=een hogere zuurgraad), spoelen deze stoffen in sterke mate uit !!

Waterleidingbedrijven maken melding van complete GATEN IN HUN LEIDINGEN als gevolg van zacht water... EEN ENORME GIFBELASTING VOOR MENSEN - waar te weinig over bekend is...
en, al valt de belasting in gebieden met HARD water misschien wel mee*, dan is PVC nog geen mensvriendelijke stof, en draagt ze bij aan de dagelijkse totaalbelasting.
En, zoals al te lezen, er is geen milieuvriendelijke oplossing voor de enorme hoeveelheid afval PVC, van de periodiek te vervangen waterleidingen.

Naar de hoeveelheid stoffen in het eerste (zachte) ochtendkraanwater is geen onderzoek te vinden...
  * Er vallen ook vraagtekens te zetten bij de gebruikte meetmethodieken/punten van de waterkwaliteit. Het RIVM zelf constateerde enorme afwijkingen tussen de resultaten van onderzoeken van de landelijke (LMG) en de provinciale meetnetten grondwaterkwaliteit (PMG)... en er wordt lang niet naar àlle stoffen gezocht....


VLAMVERTAGERS worden massaal toegepast in elektrische kabels en textiel.
De belangrijkste zijn BROOMverbindingen (PBDE's), waarvan de giftigheid aangetoond is. In dit onderzoek wordt geconcludeerd, dat deze stoffen sterk neurotoxisch zijn, vergelijkbaar met het effect van DDT.

NATUURRUBBER is geen alternatief voor PVC (tenzij extra gezuiverd). Het bevat van nature zeer sterk allergeen werkende stoffen.
Tijdens het productieproces onstaan nitrosaminen en worden vaak schadelijke stoffen gebruikt... de 'damp' is nog schadelijker dan die van zacht PVC.
Normale rubber huishoudhandschoenen moeten vermeden worden (er zijn andere te koop).
Extra gezuiverd rubber, zoals dat in ziekenhuizen gebruikt wordt, is onschadelijk.
Er bestaan veel rubber-met-kunststof verbindingen, die een nog slechtere uitdamping hebben dan 'puur' rubber, zoals rubber opblaasmatrassen.

Hier is een EU overzicht van toegelaten stoffen in voedselverpakkingen te krijgen.
Deze engelstalige site geeft een aardig overzicht van kunststof verpakkingen, en wat het beste gebruikt kan worden. De conclusie: het veiligste zijn plastic flessen met de nummers 2, 4 en 5 in het recyclingdriehoekje op de bodem van de fles
Maar voor veelvuldig gebruik zijn deze soorten minder geschikt, omdat ze geur absorberen, en sneller indeuken.

* Verwarmde kunststof draagt veel meer schadelijke stoffen af aan de inhoud. Dat geldt bijv. voor ftalaten, BPA, SEM en urethaan/fenolverbindingen.
Opvallend is bijv. het gebruik van kunststof 'pyramidezakjes' bij LIPTON thee.
Theezakjes worden per definitie overgoten met kokend water. Lipton lijkt hiermee de gezondheid van de consument op het spel te zetten, om een 'mooi' product te kunnen presenteren.
Lipton weigerde eerst, om informatie te verstrekken, en ging niet inhoudelijk in op vragen hierover. Na herhaaldelijk aandringen, blijkt het om een PET verbinding te gaan - volgens zeggen onschadelijk.
Maar zoals hierboven gemeld wordt, is PET onder sterke verdenking.